Afkoopwaarde: verschillen, uitzonderingen en controlepunten

Afhankelijk van het moment en de situatie kan de afkoopwaarde verschillen. De belangrijkste oorzaken zijn de rekenmethode, de kosten die worden afgetrokken en of uw verzekering in een variant met bijvoorbeeld premievrijstelling is omgezet. Hieronder staat waar u op kunt letten en welke vervolgstappen u kunt nemen.

Definitie en afbakening

Afkoopwaarde is (in de betekenis uit de DELA-voorwaarden) de waarde van de verzekering op het moment van afkoop die de verzekeraar volgens een actuariële rekenmethode voor afkoop bepaalt, onder aftrek van kosten. De voorwaarden geven ook aan dat de hoogte van die afkoopkosten kan worden aangepast, en dat de verzekeraar deze kosten publiceert.^[1]

Belangrijk om af te bakenen:

Afkoopwaarde gaat over beëindiging op uw verzoek (afkoop) en de uitkomst volgens de afkoopberekening.
De voorwaarden onderscheiden afkoopwaarde van situaties waarin u de verzekering premievrij voortzet of waarbij de verzekering kan stoppen als de waarde ontoereikend is.^[2]

Hoe het werkt

In het algemeen verloopt het berekenen van afkoopwaarde langs drie bouwstenen:

Momentwaarde: de verzekeraar bepaalt de waarde op het moment van afkoop.^[1]
Actuariële methode: die waarde wordt vastgesteld volgens een actuariële rekenmethode.^[1]
Kostenafgifte: van de berekende verzekeringswaarde gaat een deel als kosten af. In de productleeswijzer en algemene voorwaarden wordt afkoop expliciet gekoppeld aan afkoopkosten en de waarde die overblijft.^[1]^[3]

Om dat concreet te maken, laat de productleeswijzer een rekenvoorbeeld zien bij beëindiging/afkoop. Daarin wordt een indicatieve waarde genoemd voor de totale poliswaarde, waarna afkoopkosten in mindering worden gebracht om tot het bedrag te komen dat wordt overgemaakt.^[3]

Daarnaast geeft de productleeswijzer ook aan dat de uitkomst van de afkoopberekening beïnvloed kan worden door factoren zoals de rentestand en dat een hogere rente meestal leidt tot een lager resultaat in de afkoopberekening.^[3]

Wat kan verschillen

Afkoopwaarde is niet voor alle situaties hetzelfde. Hieronder staan de belangrijkste varianten/differentiatoren.

1) Verschil tussen afkopen en premievrij maken

Bij premievrij maken stopt u met premie betalen en loopt de verzekering vanuit de opgebouwde waarde door voor een lager verzekerd bedrag. Dit kan alleen als de opgebouwde waarde voldoende is voor een premievrij verzekerd bedrag van een minimumniveau (in de leeswijzer wordt € 800 (2026) genoemd als ondergrens).^[2]

Als u eerder stopt met premie betalen, zet de verzekeraar de verzekering om in een premievrije variant als de waarde voldoende is; als de waarde onvoldoende is, kan de verzekering stoppen en wordt de eventuele afkoopwaarde uitgekeerd.^[2]

Gevolg voor afkoopwaarde: als dezelfde opgebouwde waarde wordt beoordeeld onder voorwaarden voor “premievrij voortzetten”, hoeft er niet (direct) sprake te zijn van “uitkeren van afkoopwaarde”; het kan dat de uitkomst verschuift naar premievrije voortzetting.

2) Verschil door kosten en hun aanpassing

In de afbakening staat dat afkoopwaarde wordt bepaald onder aftrek van kosten, en dat de hoogte van die kosten kan worden aangepast (met publicatie van die kosten).^[1]

Controlepunt: dezelfde verzekeringsstatus op twee verschillende momenten kan tot andere uitkomsten leiden als kosten of parameters zijn aangepast.

3) Verschil door rentestand en (mogelijk) winstdeling/ontwikkeling van waarden

De productleeswijzer vermeldt dat stijgende rente gevolgen kan hebben voor de uitkomst van de afkoopberekening, en noemt daarbij als richting: meestal lager bij hogere rente.^[3]

Ook bij indexering en winstdeling wordt in de voorwaarden en leeswijzer onderscheid gemaakt naar hoe die elementen op verschillende manieren kunnen doorwerken (bijvoorbeeld via premieverhoging beperken of verzekerd kapitaal verhogen/premievrij versterken, afhankelijk van de situatie).^[4]

4) Verschil bij een (korte) bedenktijd/opzegging direct na ontvangst

De productleeswijzer noemt een bedenktijd: binnen 30 dagen na de eerste polisontvangst kunt u de polis retourneren zonder opgave van reden. Er wordt dan reeds betaalde premie gerestitueerd, waarbij “gebruikelijke kosten” (distributie-, advies- en poliskosten) verschuldigd kunnen blijven.^[2]

Let op: dit is niet hetzelfde als afkoop in de gebruikelijke zin van beëindiging “na” opbouw; de uitkomst in die fase kan anders worden opgebouwd (premie restitueren met kosteninhoudingen).

Controlepunten

Om verschillen rond afkoopwaarde te begrijpen en om gericht vervolgstappen te zetten, kunt u (zonder advies) deze controlepunten langs lopen:

Check de definitie die in uw voorwaarden staat: zoek naar termen als “afkoopwaarde”, “actuariële rekenmethode voor afkoop” en “onder aftrek van kosten”.^[1]
Bekijk of afkoopkosten wijzigen: de voorwaarden geven aan dat de hoogte van kosten kan worden aangepast en dat publicatie plaatsvindt.^[1]
Bepaal welke beëindigingsroute bij uw situatie hoort:

afkopen (afkoopwaarde-uitkomst),
premievrij maken (geen premie meer, lager verzekerd bedrag), of
stoppen met premie (met mogelijkheid van premievrije voortzetting of (bij onvoldoende waarde) afkoop-/stopuitkomst).^[2]

Controleer de invloedfactoren die uw verzekeraar noemt: de productleeswijzer noemt dat rentestanden invloed kunnen hebben op de afkoopuitkomst.^[3]
Vraag/controleer de berekeningsbasis bij uw aanvraag: omdat afkoopwaarde een momentbepaling is (waarde op het afkoopmoment), kan een berekening op een ander moment tot een andere uitkomst leiden.^[1]

Gerelateerde uitleg

Voor aanvullende context over dit onderdeel staat ook de uitleg over opzegging: verschillen, uitzonderingen en controlepunten.

Voor aanvullende context over dit onderdeel staat ook de uitleg over premievrij: verschillen, uitzonderingen en controlepunten.

Voor aanvullende context over dit onderdeel staat ook de uitleg over hoe verloopt afkoopwaarde in de praktijk.

Bronnen

DELA, Algemene voorwaarden, p. 1
DELA, Productleeswijzer UitvaartPlan, model 4.1, p. 1
DELA, Productleeswijzer UitvaartPlan, model 4.1, p. 2
DELA, Algemene voorwaarden, p. 4