Indexatie bij dekkingsbegrippen: wat het betekent en waar je op let

Kort antwoord

Indexatie betekent dat een uitvaartverzekering jaarlijks wordt aangepast aan veranderingen in de uitvaartkosten. Bij sommige verzekeringen gebeurt dit automatisch: het verzekerd bedrag (of de waarde) en vaak ook de premie stijgen jaarlijks. Bij andere verzekeringen kan juist staan dat er niet (of niet op dezelfde manier) geïndexeerd wordt, bijvoorbeeld met een aparte mogelijkheid om het verzekerd bedrag te verhogen.

Bij indexerende polissen wordt bovendien in de voorwaarden vaak uitgelegd hoe winstdeling wordt ingezet om de premiestijging te beperken. Dit zijn allemaal onderdelen die bij “dekkingsbegrippen” horen: ze bepalen namelijk hoe de dekking gedurende de looptijd kan meebewegen met de kostenontwikkeling.

Afbakening

In de context van dekkingsbegrippen gaat indexatie niet alleen over “jaarlijks een nieuw bedrag”. Het begrip bevat meestal meerdere gekoppelde onderdelen, zoals:

• Wat er wordt aangepast: het verzekerd bedrag, de waarde van de verzekering en/of de premie.
• Op welk moment: bijvoorbeeld een vaste peildatum of een vaste kalenderdatum.
• Op basis waarvan: bijvoorbeeld of er wordt gekeken naar gestegen uitvaartkosten.
• Of winstdeling wordt gebruikt: om (een deel van) de hogere kosten of premie te dempen.

In een voorbeeld uit de voorwaarden van DELA geldt voor indexerende polissen dat ieder jaar het verzekerd bedrag en de premie worden aangepast als de uitvaartkosten stijgen, waarbij de premiestijging wordt berekend met een actuariële rekenmethode^[1] Ook wordt beschreven dat je bij aanpassing in de praktijk een nieuwe polis ontvangt met daarin wat de nieuwe premie is^[1]

Als jouw polis niet indexeert, staat dat doorgaans op de polis. In dat geval kan er bijvoorbeeld een optieclausule zijn om het verzekerd bedrag te verhogen, waarbij je (volgens dezelfde voorwaarden) iedere drie jaar kunt verhogen en waarbij geen gezondheidsvragen hoeven te worden beantwoord; de verhoging is daarbij begrensd tot een door de verzekeraar bepaald stijgingspercentage over die periode^[1]

Onderliggende onderwerpen

Indexatie wordt in de praktijk vaak uitgelegd samen met begrippen die helpen om de werking te begrijpen. Denk aan:

1. Indexatie vs. waardevaste verzekering Bij een waardevaste verzekering wordt de waarde van de verzekering jaarlijks aangepast aan de stijging van uitvaartkosten, waardoor de premie eveneens stijgt^[2] In dezelfde productuitleg wordt ook het moment van indexeren benoemd: coöperatie DELA indexeert jaarlijks op 1 januari en communiceert dit via ledenmagazine en het polisblad^[2]

2. Winstdeling als demper op premiestijging Bij indexatie stijgt de premie doorgaans, en winstdeling wordt ingezet om de hogere premie die nodig is zoveel mogelijk via winstdeling te “leggen”, zodat de verzekering waardevast blijft tegen een zo laag mogelijke premie^[2] In de algemene voorwaarden wordt dit nader uitgewerkt: bij indexerende verzekeringen gebruiken we winstdeling om de premieverhoging te beperken; als er geen winstdeling is, wordt de indexering volledig door premieverhoging betaald^[1]

3. Premiemaatregel en actuariële berekening Sommige voorwaarden beschrijven dat een verzekeraar een extra premiestijging in rekening kan brengen voor het renterisico, naast wat strikt nodig is op basis van indexatie. In de DELA-voorwaarden heet dit de premiemaatregel^[1]

4. Onindexeren of niet-automatische verhoging Als je polis niet indexeert, kan een optieclausule of een andere regeling gelden voor periodieke verhoging. In het voorbeeld is dat geregeld met een verhoging elke drie jaar en een maximum dat gekoppeld is aan een door de verzekeraar bepaald stijgingspercentage^[1]

Verschillen per situatie

Indexatie kan verschillen per verzekeringsvorm en per polisafspraken. Binnen dezelfde set voorwaarden kunnen er bijvoorbeeld verschillen zijn tussen:

• Indexerende polissen: hier wordt jaarlijks het verzekerd bedrag en de premie aangepast als uitvaartkosten stijgen^[1]
• Polissen die niet indexeren: hier staat dat op de polis en geldt een andere aanpak voor verhoging van het verzekerd bedrag^[1]
• Hoe winstdeling in de praktijk werkt: bij winstdeling wordt in de voorwaarden beschreven dat het wordt gebruikt om premieverhogingen te beperken bij indexerende verzekeringen, of (in bepaalde situaties) om het verzekerd kapitaal/premievrije verhogingen te realiseren^[1]

Ook kan het praktisch verschil maken of je te maken krijgt met wijzigingen die via een nieuwe polis worden gecommuniceerd. In de DELA-voorwaarden staat dat je bij het aanpassen van verzekerd bedrag en premie een nieuwe polis krijgt waarin de nieuwe premie staat^[1]

Wil je dit verder plaatsen binnen de bredere context van polisbegrippen? Lees dan eerst dekkingsbegrippen voor de rol van zulke begrippen.

Wat controleren

Bij indexatie draait controle vooral om het verschil tussen “wat je verwacht” en “wat er op jouw polis daadwerkelijk staat”. Gebruik deze controlepunten:

1. Staat er op je polis of de verzekering indexeert? De voorwaarden geven als uitgangspunt dat als de verzekering niet indexeert, dit op de polis staat^[1]

2. Wordt jaarlijks geïndexeerd, en wanneer? In de productuitleg van DELA wordt genoemd dat indexatie jaarlijks op 1 januari plaatsvindt^[2] Controleer dit altijd voor je eigen polis.

3. Wat gebeurt er met het verzekerd bedrag én met de premie? Bij indexerende polissen worden beide aangepast: jaarlijks het verzekerd bedrag en de premie, waarbij de uitvaartkostenontwikkeling wordt betrokken bij de aanpassing^[1]

4. Hoe zit het met winstdeling? Als winstdeling onderdeel is van de regeling, kan dat de hoogte van de premiestijging beïnvloeden. In de voorwaarden staat expliciet dat bij indexerende verzekeringen winstdeling wordt gebruikt om de premieverhoging te beperken^[1]

5. Zijn er extra regels zoals een premiemaatregel? In dezelfde voorwaarden wordt beschreven dat er een premiemaatregel kan gelden voor afdekking van renterisico’s, die bovenop indexatie-effecten kan komen^[1]

6. Wat geldt als je niet indexeert maar wél kunt verhogen via een optie? Als er een optieclausule is, check dan het tijdspad en de begrenzing. In het voorbeeld gaat het om iedere drie jaar verhogen met een maximum dat gekoppeld is aan een door de verzekeraar bepaald stijgingspercentage^[1]

7. Wat gebeurt er administratief bij wijzigingen? Let op communicatie en documenten: in het voorbeeld krijg je elk jaar een nieuwe polis met de nieuwe premie^[1]

Ten slotte kan het helpen om indexatie te vergelijken met andere begrippen die dekking beïnvloeden. In dat verband kun je ook onderverzekering meenemen in je begrip van wat er kan gebeuren als de dekking niet (meer) aansluit.

Bronnen

1. DELA, Algemene voorwaarden, p. 4
2. DELA, Productleeswijzer UitvaartPlan, model 4.1, p. 1